نقش دولت در توسعه ی آموزش رایگان

مقدمه :

 امروزه در میان تمامی جوامع ، بهره گیری از آموزش و پرورش عمومی و آموزش عالی از اهمیت خاصی برخوردار است . علت اصلی این اهمیت را باید در نقشی که آموزش به عنوان ابزاری برای ایجاد یا حفظ وحدت ملی و ارتقای سطح زندگی مردم ایفا می کند، جستجو کرد. در دهه های اخیر جهان شاهد گسترش سریع آموزش عمومی و عالی در کشورهای مختلف بوده است .

 یکی از پدیده های مشخص قرن حاضر گرایش عمومی به آموزش و پرورش رسمی و بهره گیری از آموزش عالی برای ارتقای سطح معلومات است . این توجه در مرحله ی اول از دگرگونی نظام طبقاتی جامعه ناشی شده است . در دنیای امروز خانواده به این واقعیت پی برده است که همه امکانات رشد، خاص یک طبقه ی معین نیست و از طریق مدرسه می توان آنچه را که در گذشته به طبقات ممتاز جامعه تعلق داشت برای فرزند خویش نیز تأمین کند. در جامعه ی امروز مهارت و تخصص از وسایل مؤثر تأمین زندگی بهتر و رفاه بیشتر است و برداشت عمومی ، مهارت و تخصص را در تحصیلات رسمی جستجو می کند.

 امروزه نگرش به آموزش از نگاه حق مدارانه ریشه می گیرد و در بحث «حقوق ملت » سخن از انسان است ، انسانی که حق دارد از اساسی ترین لازمه ی زندگی خویش یعنی حق آموزش و پرورش بهره مند گردد.

فهرست مطالب

 عنوان   …………………………………………………………………………  صفحه

 مقدمه : ……………………………………………………………………………………. ۱

 فصل اول : حق آموزش و تئوری دولت   ……………………………………… ۴

 بخش اول : مفهوم حق و حوزه ی حق آموزش …………………………… ۵

 مبحث اول : تحلیل هوفلد از مفهوم حق ……………………………………….. ۷

 بند اول : چهار قلمرو مفهوم حق ………………………………………………… ۸

 ۱- حق ادعا (مطالبه )  (Claim-Right) ………………………………………. 8

 ۲- حق آزادی /اختیار  (Liberty/Privilage-Right) ………………………. 9

 ۳- حق قدرت    (Power-Right) …………………………………………….. 10

 ۴- حق مصونیت   (Immunity-Right) …………………………………….. 10

 بند دوم : آثار حقوقی مفهوم حق (تحلیل مفهوم وظیفه یا تعهد) …….. ۱۲

 ۱٫ تعهد به وسیله و تعهد به نتیجه ……………………………………………. ۱۳

 ۲٫ ماهیت تعهدات دولت در قبال حق آموزش ……………………………. ۱۴

 مبحث : حق آموزش از دیدگاه اسناد بین المللی حقوق بشر و اسلام ۱۵

 بند اول : حق آموزش از نگاه اسناد بین المللی حقوق بشر …………… ۱۵

 ۱٫ اعلامیه ی جهانی حقوق بشر……………………………………………….. ۱۶

 ۲٫ میثاق حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ……………………………. ۱۶

 ۳٫ سایر اسناد بین المللی حقوق بشر ………………………………………… ۱۸

 بند دوم : دیدگاه اسلام نسبت به حق آموزش …………………………….. ۱۸

 ۱٫ قرآن و تعلیم و تربیت ………………………………………………………… ۱۹

 ۲٫ سیره ی معصوم و آموزش ……………………………………………….. ۲۱

 بخش دوم : توسعه ی آموزش و تئوری دولت ……………………………. ۲۳

 مبحث اول : توسعه ی آموزش گامی در جهت توسعه ی انسانی …….. ۲۴

 بند اول : سرمایه گذاری آموزشی شاخصی از فرایند توسعه ………. ۲۶

 بند دوم : ضرورت توسعه ی آموزش ……………………………………….. ۲۹

 بند سوم : رویکرد دولت ها در توسعه ی آموزش ………………………… ۳۲

بند چهارم : عدم تعادل توسعه ی آموزشی در ایران …………………….. ۳۶

 مبحث دوم : ماهیت دولت و کارکرد آن در تحقق حق آموزش ……… ۳۹

 بند اول : دولت محدود یا مشروطه …………………………………………… ۴۰

 الف ) ویژگی دولت مشروطه ……………………………………………………. ۴۱

 ب ) کارکرد دولت مشروطه در توسعه ی حق آموزش ……………….. ۴۲

 بند دوم : دولت رفاه ……………………………………………………………….. ۴۴

 الف ) بررسی ابعاد اقتصادی و اجتماعی دولت رفاه ……………………. ۴۵

 ب ) دولت رفاه و حق آموزش ………………………………………………….. ۴۶

 بند سوم : دولت طبقاتی …………………………………………………………… ۴۷

 الف ) ویژگی دولت طبقاتی ……………………………………………………….. ۴۷

 ب ) رویکرد دولت طبقاتی و حق آموزش رایگان ………………………… ۴۹

 بند چهارم : مفاهیم دولت در نظام جمهوری اسلامی ایران ………….. ۵۱

 الف ) مفهوم دولت اسلامی ………………………………………………………. ۵۲

 ۱- تئوری دولت اسلامی ………………………………………………………… ۵۲

 ۲- بینش دولت اسلامی در زمینه ی حق آموزش ……………………….. ۵۳

 ب ) مفاهیم حقوقی دولت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و حق

 آموزش ………………………………………………………………………………… ۵۴

 ۱- دولت در مفهوم حاکمیت …………………………………………………… ۵۵

 ۲- دولت در مقام تصدی ……………………………………………………….. ۵۶

 فصل دوم : تحلیل نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران و آموزش رایگان   ۵۸

 بخش اول : چالش های فراروی آموزش رایگان ………………………….. ۵۹

 مبحث اول : فرایند خصوصی سازی آموزش ……………………………… ۶۰

 بند اول : اهداف و مزایای خصوصی سازی آموزشی …………………. ۶۱

 الف ) اهداف خصوصی سازی : …………………………………………………. ۶۱

 ب ) مزایای خصوصی سازی محور استدلال مدافعان …………………. ۶۵

 ج ) پاسخ به دلایل موافقان خصوصی سازی ……………………………… ۶۸

 بند دوم : شکل های خصوصی سازی ……………………………………….. ۷۳

 بند سوم : خصوصی سازی آموزشی در ایران …………………………… ۷۸

 الف ) خصوصی سازی در آموزش و پرورش …………………………… ۷۸

 ب ) خصوصی سازی در آموزش عالی ……………………………………… ۸۰

 مبحث دوم : تأمین هزینه های آموزش ………………………………………. ۸۵

 بند اول : چه کسانی باید هزینه های آموزشی را بپردازند؟ …………… ۸۵

 بند دوم : تأمین منابع مالی آموزش و پرورش …………………………… ۹۱

 بند سوم : آموزش عالی و تأمین منابع مالی …………………………….. ۱۰۲

 الف ) وضعیت آموزش عالی از لحاظ کمیت ……………………………… ۱۰۳

 ب ) راه های تدارک منابع مالی جدید آموزش عالی ……………………. ۱۰۴

 بخش دوم : تحلیل حقوقی نظام آموزش رایگان در جمهوری اسلامی ایران   ۱۰۹

 مبحث اول : آموزش رایگان در قانون اساسی ………………………….. ۱۰۹

 بند اول : بررسی صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران      ۱۱۰

 بند دوم : اصول قانون اساسی و آموزش رایگان …………………….. ۱۱۳

 

  مبحث دوم : نظام حقوقی آموزش و پرورش (عمومی ) و آموزش رایگان

…………………………………………………………………………………………… ۱۱۵

 بند اول : آموزش و پرورش دولتی و آموزش رایگان ……………….. ۱۱۶

 الف ) آیا سرانه ی دانش آموزی کفاف آموزش رایگان را می دهد؟ . ۱۱۶

 ب ) آئین نامه ها و مصوبات اداره ی مدارس دولتی در رابطه با کمک های مردمی      ۱۱۸

 ج ) تحلیل حقوقی آئین نامه ها و تصویب نامه های مطروحه ………… ۱۲۰

 بند دوم : ماده ۸۸ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و

 خودگردانی آموزش و پرورش ……………………………………………… ۱۲۳

 الف ) ماده ۸۸ و آئین نامه و تصویبنامه مربوط به آن ………………. ۱۲۳

 ب ) بررسی حقوقی ماده ۸۸ و آیین نامه های مربوط به آن ………… ۱۲۵

 بند سوم : مدارس غیردولتی (غیرانتفاعی ) ……………………………….. ۱۲۹

 الف ) قوانین ، مقررات و دستورالعمل های مدارس غیرانتفاعی …….. ۱۳۱

 ب ) آموزش رایگان و مدارس غیرانتفاعی ……………………………….. ۱۳۴

 بند چهارم : آموزش و پرورش خاص (مدارس دولتی با شرایط خاص )

…………………………………………………………………………………………… ۱۳۵

 الف ) آموزشگاههای علمی آزاد ……………………………………………… ۱۳۶

 ب ) مدارس دولتی با شرایط خاص ………………………………………… ۱۳۸

 مبحث سوم : بررسی حقوقی نظام آموزش عالی در جمهوری اسلامی ایران و آموزش رایگان        ۱۴۰

 بند اول : قوانین برنامه پنجساله توسعه و آموزش عالی ……………. ۱۴۱

 الف ) مواد قانونی برنامه های پنج ساله توسعه و توسعه ی آموزش رایگان    ۱۴۱

 ب ) نقد قانون برنامه پنج ساله ی توسعه در زمینه ی آموزش عالی ۱۴۵

 بند دوم : دوره ها و مؤسسات آموزش عالی زیرنظر وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری         ۱۴۸

 الف ) دوره های نوبت دوم (شبانه ) ………………………………………….. ۱۵۰

 ب ) دانشگاهها و مؤسسات غیردولتی زیر نظر وزارت علوم تحقیقات و فن آوری      ۱۵۴

 ۱- دانشگاه پیام نور ……………………………………………………………. ۱۵۵

 ۲- موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی ……………………. ۱۵۶

 بند سوم : دانشگاه آزاد اسلامی ……………………………………………… ۱۵۸

 نتیجه گیری : …………………………………………………………………………. ۱۶۳

 فهرست منابع ……………………………………………………………………… ۱۷۰

 فهرست منابع

 الف ) کتب

 ۱- آقایی ، بهمن ، «فرهنگ حقوق بشر»، انتشارات گنج دانش ، چاپ اول ، ۱۳۷۶٫

 ۲- ابوالحمد، عبدالحمید، «مبانی سیاست »، انتشارات توس ، ۱۳۷۰٫

 ۳- الماسی ، محمد، «تاریخ آموزش و پرورش اسلام و ایران »، شرکت نشر دانش امروز، چاپ اول ، ۱۳۷۰٫

 ۴- اینگهارت ، رونالد، «تحول فرهنگی در جامعه ی پیشرفته صنعتی ، ترجمه مریم وتر، انتشارات کویر، چاپ دوم ، ۱۳۸۲٫

 ۵- بارنز، جک ، «چشم انداز دگردیسی در آموزش »، ترجمه شهره ایزدی ، نشر طلایه پرسو، چاپ دوم ، ۱۳۸۲٫

 ۶- بشیریه ، حسین ، «جامعه شناسی سیاسی »، نشرنی ، چاپ هشتم ، ۱۳۸۱٫

 ۷- بشیریه ، حسین ، «آموزش دانش سیاسی »، موسسه نگاه معاصر، ۱۳۸۲٫

 ۸- پتریک ، فیتس ، «نظریه رفاه »، ترجمه هرمز همایون پور، نشر گام نو، ۱۳۸۱٫

 

دانلود فایل